Press "Enter" to skip to content

Kyrshan ka Balang Katholik ban pynrung ïa ka Ktien Khasi ha ka Eight Schedule: Most. Rev. Dominic

22 tarik ka jingïakhih ba jar jar ha nongbah Shillong: KAS

Nongpoh, Nailur, 02: U Nongsharai Mynsiem bahakhlieh jong ka Balang Katholik ka Shillong Archdiocese, u Most Rev. Dominic Jala, SDB, DD, u la pynpaw ba ka Balang Katholik ka kloi ban ai jingkyrshan bad ha kajuh ka por u la pan ka jingkyrshan na ki paidbah ban kyrshan halor ka nongrim ka Khasi Authority Society (KAS) kaba la dawa ban pynrung noh ïa ka ktien Khasi ha ka Eighth Schedule jong ka riti synshar ka Ri India.
U Most Rev. Dominic, u la ong ba ka Balang Katholik jong ka Shillong Archdiocese ruh ka la sngew donkam ba ka ktien Khasi ka dei ban ioh rung noh ha ka Eight Schedule jong ka riti synshar ka ri. Une u Nongsharai mynsiem ka Balang Katholik u la pynpaw ia kane ha ka lympung ïamir jingmut halor ka jingdawa ka Khasi Authority Society (KAS) ban pynrung noh ka Ktien Khasi ha ka Eighth Schedule ba la pynlong da ka Balawan College, ryngkat ka jingïatreilang bad ka Khasi Authority Society ha ka sngi Saitjaiñ ha Auditorium Hall ka St. Michael Higher Secondary School, Umnsing.
Haba sot katkum ka phang jong kane ka lympung, “Haba im ka ktien, im ka jaid bynriew,” u Most Rev. Dominic u la ong, “ka long kaba donkam haduh katta katta ban pynim ïa ka Ktien lajong, namar ka ktien ka dei kawei kaba pyni ia ka jinglong kyrpang kaba ngi lah ban ithuh ïa ka jinglong tynrai jong kano kano ka jaidbynriew.’
“Kano kano ka jaidbynriew kaba riewsphah ha ka Ktien bad ka jinglong tynrai ka dei ka jaid bynriew kaba im,”u la ong bad bynrap, “kano kano ka jaidbynriew kaba la duh noh ïa ka Ktien bad ka jinglong tynrai (Identity) ka dei kja jaid bynriew kaba la ïap.”
U la ban khia ruh ïa ki paidbah jong ka them Ri Bhoi bad ha ka jylla hi baroh kawei ba ki dei ban ai ka jingkyrshan kaba pura ïa ka jingdawa ka Khasi Authority Society kaba la mih shakhmat ban dawa na ka Sorkar Kmie ban pynrung noh ïa ka ktien Khasi ha ka Eighth Schedule, namar lada ka Ktien Khasi ka rung ha kane ka Bynrap kaba Phra jong ka riti synshar ka ri, la thikna ba ka jaidbynriew Khasi ruh kan im kan neh pateng la pateng.
“Lada ka riti synshar ka ri ka la ithuh noh ïa ka ktien Khasi kum kata ka ktien kaba pyndonkam ha ka jylla (Official Language), ka jingmyntoi ba ngi ïoh ym tang ban pynneh pynsah ïa ka ktien bad ka jinglong tynrai, hynrei ki paidbah ka jylla kin ïoh jingmyntoi ha baroh ki liang ba kum ki jaid bynriew Khasi ngi la pyndohkam da ka ktien lajong la ka long ha ki kam Sorkar ne ki kam paidbah,” ula ong shuh shuh.
U la kyntu ïa ki paidbah ba ki dei ban mih shakhmat ban kyrshan ïa ka Khasi Authority Society bad ban dawa na ka Sorkar ba la dei ka por ban shimkhia ban pynsngew sha ka Sorkar Kmie ban pynrung noh ïa ka Ktien Khasi ha ka Eighth Scheduled.
U President ka Khasi Authority Society, u Dr. D.R.L Nonglait, haba kren maitphang ha kane ka sngi u la ïathuh ba ka Khasi Authority Society ka la ïakhun mynta la 39 snem ba ka Ktien Khasi kan rung noh ha ka Eighth Schedule bad kumba long haduh mynta ka dang sahteng ba ka sorkar jylla kam shym la shim ïa ka jingkitkhlieh.
“Ka la dei ka por ba ka Ktien Khasi kan rung noh ha katei ka khyrnit jong ka Eighth Schedule hapoh ka riti synshar ka ri India, namar shisien ba la ithuh ïa ka ktien Khasi da ka riti synshar ka ri ka jingmyntoi kan long ïa ki paidbah ka jylla bad ruh ba ka Ktien Khasi kan neh pateng la pateng bad kan nym duh nym dam shuh ba la don ka jingïada ba kyrpang ha ba la ithuh da ka riti synshar ka ri” u la ong.
U la ong, lada ïa nujor bad kiwei kiwei ki ktien jong ki jaid bynriew hapoh ka thaiñ Shatei Lammihngi ka ri India, ka Ktien Khasi ka don hakhmat eh ban ithuh noh da ka riti synshar ka ri kumba la ju dawa da ka Khasi Authority Society, hynrei ban urlong kine ki jingdawa la donkam ban shimkhia ka Sorkar Jylla ban ïakren bad ka Sorkar Kmie bad ruh ba ki paidbah ka jylla kin ai ïa ka jingkyrshan kaba pura.
U la iathuh ruh ba ka Khasi Authority Society ka la rai ban pynlong noh da ka jingïalang paidbah ha ka 22 tarik mynta u bnai ha nongbah Shillong da ka jingïakhih ba jar jar khlem da ktah ïa ka shongsuk ka shongsaiñ ki paidbah kaba long kum ka jingkyrsiew thiah bad dawa na ka sorkar MDA hapoh ka jingïalam u Conrad K. Sangma, kan shimkhia noh ban ïakren sha ka Sorkar Pdeng khnang ba ka Riti Synshar ka ri kan ithuh noh ïa ka ktien Khasi kum ka ktien ba pyndonkam paidbah ha ka jylla (Official Language) na ka bynta kino kino ki kam la ka long ha ki kam sorkar, ki kam pule puthi bad ha ki kam paidbah.
Ki nongai jingkren (Resource Person) ba kynthup naduh u Rev. O.L Snaitang, u Prof. A.K NOngkynrih, bad ka Prof. S. Dkhar ruh ki la ai jingkren ha kane ka sngi ban pynsngewthuh sha ki paidbah halor ka mat jingdawa ka Khasi Authority Society.
Kum ki nongai jingkren bad ki riew shemphang ka jylla kiba la ih bha ha ka jingmut jingpyrkhat bad kiba la shem phang bha, kitei ki riew shempang ka jylla ruh ki la ban khia ba la donkam ban ithuh noh ïa ka ktien Khasi da ka riti synshar ka ri, namar haba ïa ka ktien Khasi la ithuh da ka riti synshar ka ri ka ktien Khasi kan im kan sah bad kan ym duh ym dam shuh lano lano ruh ba la ïada kyrpang da ka riti synshar ka ri kumba long kiwei kiwei ki ktien ha ka ri.
Lyngba kane ka lympung ïamir jingmut, la ailad ruh ïa ki paidbah ban ïa mir jingmut ba la shim bynta naduh ki samla pule ka Balawan College, ki riew pawkhmat ka Ri Bhoi bad ryngkat ki nongïalam sengbhalang bad ki padibah, ha kaba ki la kloi ban ai ka jingkyrshan ïa ka Khasi Authority Society.