Press "Enter" to skip to content

Ar tylli ki jingmana ba u khunbynriew un hap ban sngewthuh

Ka Meghalaya ka la mad artylli ki jingkhang pyrshah kiba la ktah shisha ïa ka jakpoh jong ki, namar kadei ka jingkhang kaba da ki spah ngut ki briew ki im ja na kane ka kam kaba ki la ju mlien ban trei da ki spah snem. Kadei ruh ka jingtrei kaba la buh bynta da U Blei lyngba ka spah mariang.
Kawei kadei ka jingkhang pomdieng da ka Supreme Court ha u snem 1996, halor ka jingujor PIL da kuwei u briew na Kerela. Kane ka jingkhang pomdieng, ka la ktah ïa ki hajar ngut ki paidbah bad da ki longiing longsem, kiba la im kamai jakpoh da ki bun bun snem lyngba ki khlaw ki ktap. Ki briew ha katei ka por ki la poi ha ka dum buit kumno shuh ban leh, namar ba kane ka rai jong ka Supreme Court, ka la knieh kynthet ïa ka jakpoh jong ki. Hapdeng kane ka jingdum buit jong u paidbah, ka Supreme Court, ka la pynmih bun tylli ki jingbthah ba ka sorkar jylla kan thaw ïa ki lad ki lynti kumno ban shna ïa ki kyndon, khnang ba ka jingpomdieng kan nym long kaba shu pom pathar. Hynrei bun tylli ki snem ki la ïaid, ha kitei ki por ka sorkar kam shym la lah ban thaw ïa ki kyndon kiba biang bad bun ka por ka la shu kut tang ha ka jingpynshai ne ka jingbatai sha ka Iingbishar, katba ki paidbah pat ki nang kylla duk bad ki nang mad ïa ka sohsat. Lyngba kane ka jingleh sting jong ka sorkar ha katei ka por, ka la mih ka jingpom dieng beaiñ, ha kaba ka la don ka jingpom tuh bad pynïaid tuh ïa ki dieng. Ym tang katta ka sorkar kam shym la shim kino kino ki lad ki lynti kumno ban ïarap ïa ki paidbah ba kin wad da kiwei pat ki lad ki lynti ban im kamai ne ban trei bylla, khnang ba kin lait na ka jingpomdieng tuh. Baroh la shu ieh ba ki paidbah kin shaniah hi dalade ïalade. Kaba mih nangne ka long bun ki khynnah ki la pep skul noh shiteng por, bun ki la kylla leh ki kam sniew tang ban ïoh bam bad kumta ter ter. Haduh mynta mynnhe ruh ki paidbah ki dang mad jingeh na kane ka jingkhang pomdieng kaba la jia naduh 23 snem mynshuwa, ha kaba shiphang lah shah ban plie ïa ki karkhana dieng, shiphang lah khang.
Ha ka snem 2014 pat la mih sa ka jingkhang tih dewïong lyngba ka jingujor jong ka seng ki samla pule Dimasa. Ka kam tih dewïong kadei kawei pat ka kam kaba la kyrshan ïa ki hajar ngut ki paidbah lah da ki phew phew snem. Kane ka hukum jong ka National Green Tribunal jong ka Supreme Court, ka la knieh kynthet ïa ka jakpoh jong ki paidbah, khamtam ha East Jaiñtia Hills District. Ha kane ka jingjia, kumba ka la long ha ka por ba khang pomdieng, kiba bun ki kmie ki kpa ki la hap ban pynpep skul noh shiteng por ïa ki khun jong ki. Don kiba la phetwir ruma tang ban ïoh kamai jakpoh. Na ka liang ka Supreme Court, ka la pan ki jubab kiba biang na ka sorkar jylla, halor kiei ki lad ki lynti ba ka la shim ban the lakam ïa kane ka rukom tih dewïong pathar ne ka rukom tih dewïong thliew khnai, kaba buh ka jingma kaba khraw ïa ki nongtrei dewïong.
Hynrei ka sorkar MUA ha katei ka por bad ka sorkar MDA kaba mynta, kim shym la lah ban ai ka jubab kaba pynhun ïa ka Supreme Court bad dei namar kane ka daw ba haduh mynta ka iingbishar kam pat ai ïa ka rai halor ka jingpyllait noh ïa ka jingkhang tih dewïong, hynrei ka la shu ai jingbit tang ban pyllut ïa u dewïong uba la tih shuwa ban pynmih ïa ka rai ban khang tih.
Kaei kaba la ïohi na ka jingïalang hynnin ha East Jaiñtia Hills ka long ba ka sorkar kam shym la la leh eiei ban ïarap ïa kito kiba im ja kyndoi jakpoh na ka kam tih dewïong, wat la kane ka kam kadei kaba ai bun ka khajna sha ka sorkar jylla bad sha ka sorkar pdeng ruh. Kaba lyngngoh ka long ba kata ka 500 klur tyngka, kaba la lum na ki briew ba kamai tih dewïong na ka bynta ban ïada ïa ka jingjot ka mariang, ka sorkar kam shym la pyndonkam satia. Kawei ruh ka long ba ka sorkar kam shym la shim ki lad ki lynti kumno ban ktin lynti da kawei pat ïa kipaidbah ba kin trei kin ktah, haba wan kane ka jingkhang trei dewiong.
Ha kajuh ka por, kine ki artylli ki jingmana na ka Kashari, kidei ban long ruh ki jinghikai ïa kito kiba im ja na kane ka kam. Haba U Blei U la buh ïa kine ki spah ka mariang ba u khunbynriew unim, hynrei u brirew pat u kwah lalot bad bam lut kat kaba don, khlem don jingisynei pat ïa kane ka marian kaba long ka jakpoh jong u. Kine ki artylli ki jingjia, kidei ban long ka jingsneng ïa u khunbynriew ba um lah ban shu bam rakot bad lalot spah na kaei kaba U Blei U la buh ïa u ba un im.