Press "Enter" to skip to content

Hato la donkam kyrdan pule ïa ki nongmihkhmat paidbah?

Ka jingdawa ba ki nongmihkhmat paidbah kidei ban long kiba la biang ka kyrdan pule ka la mih pyrthei biang sa shisien haba ka la don biang ka Public Interest Litigation (PIL)ha Supreme Court kaba la kyrpad ïa ka ïingbishar ba ha khlieh duh jong ka ri India ban buh da ka kyrdan pule la kumno kumno Graduate shaneng ïa ki kyrtong kiba ïaleh ïa ka elekshon MLA ne MP. Ka Supreme Court kan shim bishar ïa kane ka kam ha ka 25 tarik mynta u bnai.
Lada phai sha ka jingsynshar paidbah la ïohi ba ka ïingdorbar Thawaiñ (Legislature) kadei ka bynta kaba hakhmat eh jong ka jingsynshar, namar dei ma ka, kaba pynbha lane amend ïa ka ri ti synshar jong ka ri. Dei maka kaba thaw ïa ki aiñ. Namarkata ka daw la khmih lynti ba ki dkhot jong kane ka ïingdorbar Thawaiñ ba kin long ki briew kiba la nang la stad bad ki briew kiba proh jabieng, ym ki briew ki bym pat leit pule wat tang ha ka College ne University. Ïa ka Constitution jong ka ri India ne ïa ka rukom pynlong ïa ki ïingdorbar Thawaiñ. Nangta ïa ka bor jong ka, ïa ka rukom jied nongmihkhmat la thoh bha ha ki kot ba pule ha ki Graduate Level. Te kumno ki briew ki bym tip bha ïa ka bor jong ka ïingdorbar Thawaiñ ne ki bym tip bha ïa ka rukom jied ïa ki, kin long ki nongmihkhmat sha kata ka ïingdorbar.
Haba peit sha kiwei pat ki nongtrei, naduh ki nongtrei kam sorkar, ki nonghikai skul, la buh ïa ki kyrdan pule kaba biang namar kine ruh kidei shi bynta na kata ka jingtreikam jong ka jingsynshar paidbah ha ka ri lane kiba hap ha kata ka Executive. Te kan jia aiu lada kita kiba heh ba haiñ jong ki kham rit kyrdan ka jingpule ban ïa kita kiba shah phah ban trei.
Haba phai sha ka jinglong nongmihkhmat, lehse kin don napdeng kine kiba la biang ka kyrdan pule ki ban nym lah ka jingtreikam jong ki kiwei pat kiba dang rit ka kyrdan pule, khamtam eh ha kaba ïadei bad ka jingsam ïa ki skim lane ka jingtreikam ban ïadei bad u paidbah. Hynrei ka jinglong nongmihkhmat kam dei eh tang ban long u nongsam skhim ne u nongeh ha ka ïap ka im hynrei ka kam ba kongsan jong u ka long ban ïasaid ban ïatai ha ïingdorbar Thawaiñ.
Dei namar kane ka daw la ïohi ba wat hapdeng ka jingpynïeng jong ki Party ïa ki briew kiba la biang ka kyrdan pule, kim jop, hynrei jop pynban da ki briew kiba dang under matric ne kiba dang shu leit pule tang ha ki kyrdan kiba rit. Ka daw ka long ba ki paidbah, wat kiba la nang la stad ruh, ki pynshong nongrim ïa ka jingjied nongmihkhmat jong ki ha ka jinglah treikam ki nongmihkhmat ha ki shnong ki thaw, ha ka jinglah ban sam skhim bad ha ka jinglah ban ïabeh sha ki kam ïap kam im lane sha ki ïing khwai dawai.
Ka jingnang hiar ka saiñhima sima ha kine ki sngi ba mynta, ha kaba kiba bun kiba ïeng ïaleh elekshon ki su ai beit da ka pisa bad kim salia wat lada kim ju ïeng tang shi kyntien ruh ban ïasaid ne ban ïatai na ka bynta ka khia ka shong jong u paidbah. Nangta ki shu pynbiang beit ïa ki skhim ba la pynmang lypa da ka sorkar na ka bynat jong ki. Ki ïingdorbar ki kynjah bad ki duna ka nia rangbah ne ki nia ki riewproh jabieng, namar u paid nongjied, um peit ïa ka kyrdan pule, hynrei u peit ïa ka spah. Lada ki paidbah kim sngewthuh ïa kane, ka jingsynshar paidbah, ka saiñpyrthei kan nang hiar nang hiar katba nang mih ki sngi.