Press "Enter" to skip to content

Ka Good Friday

Ex.Rev. K.Langrin

Ka Good Friday ka dei ka sngi ban kynmaw kyrpang ïa ka jingshah ïap U Jisu ha ka sngi Thohdieng kaba nyngkong hadien ba la pyllun u bnai uba saw hangtei ha suiñ bneng. Kumta ka Good Friday ka shait kylla man la u snem, teng teng ka hap ha ka taïew ba khatduh u bnai March bad teng teng ka hap ha ka taïew banyngkong, ba ar ne balai jong u bnai April katkum ka jingpyllun u bnai uba saw.
Shuwa ban ai shuti Good Friday, nga shait kylli ïa ki khynnah skul jong nga, balei ba la khot ‘Good Friday’ Ki khynnah ki ïa jubab, ‘Namar ba ïap U Jisu’. Te nga kylli biang ïa ki, ‘Hato haba ïap briew phi ïa kmen?’ Ki ïa jubab, ‘Em’. Nangta nga kylli biang, ‘Balei ba ïa ka sngi Thohdieng ba ïap U Jisu la khot ‘Good Friday’, balei ym ong, ‘Bad Friday?’ Ki khynnah kim lah shuh ban jubab. Kane ka jingkylli ka long kaba eh ban jubab wat ha kiba la san la rangbah khamtam ha ki nongkyndong. Ka khubor jong ka Good Friday ka don ar bynta, kiba long ka jingsngewsih bad ka jingkmen. Ka jingsngewsih ka long, dei namar ki pop jong ngi ba la ïap U Jisu. Ka jingkmen pat ka long, da ka jingïap U Jisu la siew dep ïa ka ram jong ngi ïa kaba ngim lah shuh ban siew dalade. Bad da ka jingïap U Jisu la pynïasuk pat ïa ngi bad U Blei. Namar kata, ka jingïap U Jisu halor ka diengphna ka long shisha kaba bha ne good ban pynim ïa ki briew na ki pop jong ki. Dei na kata ka daw ba la khot Good Friday ne ka sngi Thohdieng ba bha.
Ngi ju ïohsngew na ki nongïathuhkhana ha ki jingïaseng ba U Jisu U ju leh shibun ki kambah. U pynpeit ïa kiba matlah, U pynïaid ïa kiba dkoh, U bsa ïa kiba thngan bad kumta ter ter. Hynrei phi tip ne em ba napdeng kita kiba U Jisu U la leh bha ïa ki, don kiba la kylla nongshun da kaba ki la long ki nongdie bad nongpynshitom beiñ ïa U. Kane ka kdew sha ka jinglong ka pateng bynriew ha kine ki sngi ba hadien ba ki la ioh pdïang ïa ki jingïarap bad jingleh bha, ha ka jaka ban sngewnguh ki kren beiñ pynban. Nga kynmaw ba ha kine ki khyndiat snem ba la leit, ki la don bun ki nongkyndong kiba la khuslai ba kim lah shuh ban siew ïa ka ram rep ba ki shim na ki bank nongkyndong. Te ka sorkar India ka la map ei ïa ki. Hynrei nga lyngngoh ba ym don wat uwei ruh napdeng kita kiba la ïoh jingmap ei kiba la pynpaw ïa ka jingsngewnguh ïa ka sorkar. Ha ka por jong U Jisu, don napdeng kiba matlah kiba la ïoh jingkoit da ka jingleh kambah U Jisu kiba la ïashim bynta ban pyrta ‘Sahnarphna ïa U, Sahnarphna ïa U’. Don kiba dkoh hadien ba ki la ïoh jingkoit da ka jingleh kambah U Jisu kiba la mareh ban bynthiew bad kren beiñ ïa U Jisu. Kito kiba la barn kdang napdeng ki 5000 bad kiba la kaweh sla tlai ha Jerusalem ki la ïa dawa ban sah narphna ïa U Jisu. Kum kane ka jingjïa ïa U Jisu ka ju wanjïa ha kajingimjong ngi ha kine ki sngi ba kito kiba ngi 1a leh bha bad ba ngi la ïarap ha ki jingeh ki kylla long pynban ki nongshun jong ngi.
Ïa U Jisu la die da uwei napdengki synranjong U uba kyrteng u Judas Iskariot hadien ba u la ïoh jingbarn kdang na U Jisu. U Judas Iskariot u la pynshongdor ïa U Jisu tang 30 ki sbai rupa kaba long ka dor kaba tad bad kaba pohjait tam. Don kiba kylli ïa nga, balei ba urn die kham rem ha ka dor 100 ne 1000 ki sbai rupa? Hooid, lada U Judas u tyrwa 1000 ki sbai rupa ruh dang lah da kaba suk ban die ïa U Jisu ha kita ki rangbah lyngdoh bad ki Tymmen basan kiba long ki riew thrang snam. Ka dor ba U Judas u la pynshong na ka bynta ka long rynïeng jong U Jisu ka long kata kaba ki ong ‘Fixed Price’ ka bym lab ban pyntam ne pynduna. Ka dor 30 ki sbai rupa ka dei ka dor ba la buh na ka bynta uwei u mraw. Kata ka mut ba la pynïaryngkat ïa u Jisu bad u mraw uba pohjait.
Balei ba kita kiba la pynïap ïa U Jisu ki da sdien ha ka diengphna, balei kim pynïap da kaba shu pom da ka waitlam ne lynthem maw ïa U? Narnar ba ki kwah ban pynngat ïa U Jisu ha kata ka kyrdan jingïap kaba shyrkhei tam bad kaba jah burom tam. Shisien haba nga leit ïew Nongstoiñ nga la ïohi ïa uwei u briew uba kit ïa ka tin ha khmat bad ki paitbah pat ki ïatem ïa kata ka tin. Nga la kylli ïa kita ki paitbah, balei ba ki leh kumta ïa uta u briew. Ki ïathuh ba u dei u nongbatbor kynthei, kumta ka jingleh jong ki kumta ban tem tin ka long khnang ba un jah burom. Ïa U Jisu la sdien halor ka dieng phna bad la pynïeng ïa kata ka diengphna harud surok khnang “ba lei briew kiba ïaid ba ïeng kin ïohi. Da kaba leh-kurnta U Jisu Un jah burom. Kata ka jingleh ka kham shyrkhei ban ïa uta uba shah tem tin ha iew Nongstoiñ. Namar ïa uta u nongbatbor kynthei ki paitbah kim shym la law lyngkhuid, katba ïa U Jisu pat ki da law lyngkhuid.
Ka jaka ba la sah narphna ïa U Jisu ka long ingiew bad kaba shyrkhei tam. Ïa kata ngi sngewthuh na ka kyrteng ‘Golgotha’ ne ‘Maloi khlieh’. Namar ka dur jong uta u lum ka long kum ka shynrong khlieh briew kaba itieng ban peit. Bad ka long ka jaka kaba dap tang da ki shynrong khlieh jong ki briew ba la ïap. Dei ha une u lum ba la sah narphna ïa ki 800 ngut ki shipai Rome kiba la ieng ban dawa ïa ka hok jonln’a ka sorkar. Te hadien ba ki met jong ki ki la pyut, ki shynrong khlieh ki hap noh ha khyndew bad ki tyllun khoit-ly-khoit sha trai jong uta u lum. Ki briew kiba sah narphna ïa U Jisu ki tharai ba U Jisu ruh Un sa mad ïa kita ki jingeh bad jingjah burom. Hynrei kam long kumta, ka jingïap U Jisu ha ka diengphna ka la wanrah pynban ïa ka burom kaba khraw katta katta kaba la pynshaïong ngaiñ ïa kita kiba pynïap ïa U.
Don artylli ki daw ba ka jingïap U Jisu halor ka diengphna ka long ka burom bakhraw (l) Ka pynpaw ïa ka burom bad ka maïan Blei halor ki hynñiew tylli ki jingkren jong U halor diengphna (2)Ki la jia ki jingphylla bad ki kambah kiba ki briew kim shym poi pyrkhat. Ki hynñiew tylli ki jingkren jong U ki long: (i) Haba ïa U Jisu la sdien halor diengphna, ka Mari ka kmie jong U ka la ïam. U Jisu haba U la ïohi ïa la ka kmie kaba ïam u la ong, “Ko ka briew ha khmih ïa la u khun” .(Ioan.19:26) (ii)Ki shipai Rome kim shym bna ei ei ïa ka daw, balei ba kita ki paitbah ki wanrah ïa U Jisu ban sah narphna. Kumta kita ki shipai ki la shoh, la sympat bad pynshitom ïa U Jisu da ka jingbymtip namar ba ki don hapoh ka hukum. U Jisu te haba U peit ïa kita ki shipai kiba pynshitom ïa U da ka jingbymtip, u ong, “Ko kpa to map ïa ki naba kim tip ïa kaei ba ki leh”(Lk.23:34). (iii) U Jisu Uba long U Khun U Blei, haba U la sngew pisa eh ka mynsiem, U la kynmaw ïa Uta Uba la phah ïa U ban wan sha ka pyrthei. Kumta U la ong, “U Blei jong nga, U Blei jong nga, balei Me la iehnoh ïa nga”(Mt.27:46). (iv) Ïa ki arngut ki dakaid la sah narphna lang bad U Jisu. Te uwei na kita u la kylla bamut noh, bad u la ong ïa U Jisu, “Ko Jisu, to kynmaw ïa nga ynda me poi ha ka hima jong me”. U Jisu U la peit sha u, U la sngewsynei bad U la ong, “Shisha nga ong ha me, ha kane ka sngi men long lem bad nga ha ka paradais”(Lk.23:43) (v) Don kiba dang ieit ïa U Jisu bad kiba isynei ïa U haba U la shah sdien ha ka diengphna, hynrei kim nud ban tur shajan, kumta ki la shu peit na jngai ïa U Jisu. Hooid ki tip ba uno uno u briew shuwa ba un ïap u donkam ïa ka um ban dih, hynrei kim nud ban leit ai um ïa U Jisu. Kumta U Jisu haba U la ïohi ïa ki U la ong, ”Nga sliang”(loan.19:28). (vi)U Jisu U la wan sha kane ka pyrthei da ka hukum U Kpa, bad kita kiba pynïap kin ym ïoh ïa ka mynsiem jong U, kumta U la ong ïa la U Kpa Uba ha bneng, “Ko Kpa ha ki kti jong Me nga aiti ïa la ka mynsiem”(Lk.23:46). (vii)U Jisu ha shuwa ban sa pyndem ïa la ka khlieh U la ong ïa baroh kiba don hangta ba U la wan sha ka pyrthei ban pyndep ïa ka mission jong U bad ban siew dep ïa ka ram ki briew. Kumta U la ong, “La pyndep” (Ioan.19:30).
(2) Ka burom ba khraw ka paw ruh lyngba ki jingjia baphylla bad ki kambah kiba long (i) Ïa ka diengphna jong kiwei kiwei kiba shah sahnarphna la ju pynbah da ki briew haduh ka jaka sah narphna. Hynrei U Jisu pat U la bah hi ïa la ka diengphna bad U la kyllon bunsien. Ba la ïarap bah lem dei tang u Simon nong Kyrini, lait na u ym don kiwei pat. Kane ka long ka jingphylla kaba nyngkong. (ii) Kiwei kiwei kiba shah sahnarphna ki im bun sngi halor ka diengphna. Ki shah ruh bun sngi bun miet ïa ka jingshit ka sngi, ïa ka jingkhriat ka miet, ïa u slap bad ka lyer khlem jaiñ khlem nep, haduh ba ki sim bad ki tyngab kin da wan ban puh bad khlong ïa ki khmat jong ki. Hynrei U Jisu U la ïap kloi eh, ba ki sim bad ki tyngab kim shym la ïoh ban khlong ïa ki khmat jong u. Kane ka long kaba phylla shisha, kaba la pynlyngngoh ïa ki briew.
Ki kambah ba la jia pat ki long (i) La wan ka jingdum bad u jumai uba jur haduh lai kynta, naduh 6 haduh 9 baje, kaba mut 12 haduh 3 baje janmiet. (ii) Ha kato ka por ïa ka temple la ker da ka jingkah. Hapoh jong kata ka jingkah la shong da u rangbah lyngdoh. Ki paitbah kiba leit ban mane Blei kim lah ban ïohi hynrei ki ïohsngew tang ïa ka sur kren napoh kata ka jingkah. Hynrei ha ka jingïap U Jisu ïa kata ka jingkah la kad arliang. (iii) U Jisu U la aiti hi ïa la ka mynsiem sha U Kpa. Lada kam long kumta U la dei ban im bun sngi. (iv) U Rangbah shispah ne u kapten jong ki 100 ngut ki shipai uba la don kti ban sahnarphna ïa U Jisu u la kylla bamut hangta hangta hi bad u la ong, “Shisha une u long u Khun UBlei”.
Paralok baieit, ha shuwa ban pynkut ïa kane ka khubor nga kwah ban kylli jingkylli ïa phi kumne: Hato ka biang ïa ngi ban shu kynmaw ba U Jisu U la ïap namar jong ngi? Lada ngi shu kynmaw khlem da leh ei ei ïalade bad ïa kiwei, ka jingrakhe Good Friday jong ngi ka long lehnohei. Ka kylla long pynban tang kum ka rongphong. Kumta la phi sngewdei ne phim sngewdei nga kwah ban pashat jingmut ïa phi kumne (i) Haba U Jisu U la bah ïa ki pop jong ngi to ngin ym leh pop shuh. (ii) Haba U Jisu U la map ïa ki pop jong ngi to ngi ruh ngin map ïa ki pop jong ki para briew. (iii) Haba U Jisu U la Ieh shibun na ka bynta jong ngi, to ngin leh ei ei na ka bynta ki para briew, naba ha kata ka sngi bishar U Jisu Un ong, “Shisha nga ong ha phi, ha kaba phi la leh ïa ka ha uwei uba rit tam na kine ki para jong nga, phi la leh keiñ ïa nga” (Mt.25 :40).
To U Blei ka jingsuk Un kyrkhu ïa phi kiba pule ïa kane ka khubor kaba lyngkot. Amen.