Press "Enter" to skip to content

Jah rngai ka 190 klur tam ka jinglum khajna dewïong lum thup ha WKHD

Nongstoiñ, Jymmang 8: Ka tnad treikam kaba dei peit halor ka khajna tih marpoh khyndew ba kynthup ïa u dewïong jong ka Jylla Meghalaya, ka Directorate of Mineral Resources (DMR) ha ka jubab jong ka ïa ka hok wad jingtip (Right to Information Act) ba la ïoh pdiang, ka la pyntip ba kumba 190,00,51,282 klur tyngka ka pisa, la ïoh ban lum napoh ka Collection Counter West Khasi Hills District kata naduh u Naiwieng jong u snem 2014 haduh u Jymmang 2017.
Kane ka jingïoh lum ka dei tang na ki challan dewïong kaba la lah die hapoh kitei ki snem 2014-2017. Katkum ka jingdon jong ki challan dewïong kiba don ha ka Collection Centre jong kane ka District ka long kumba 1,91,223 tylli. La dep die kumba 1,77,297 tylli bad kaba sah tad haduh ba kut jong u Jymmang 2017 ka long 13,926 tylli.
Na ki 1,77,297 tylli ki challan kiba la dep die, ka tnad DMR ka la jubab shai ruh ba ka la ïoh lum haduh 190,00,51,282 klur tyngka. Nangta ka jingmih na ka jingïoh die ïa kitei ki challan ki long katkum ki jingkheiñ kiba la pynbeit ryntih da ka National Green Tribunal bad katkum ki dor ba la buh da ka sorkar India kum ka khajna na u dewïong. Katkum ka jingpynbeit, kawei ka challan kan long 9 ton (katkum ka hukum ka Supreme Court), kumta na ka 1,77,297 tylli ki challan kan long 15,95,673 ton. Ka dor khajna ha ka shi ton ka long 675 tyngka shi ton bad ka bai pynjot mariang ka long 485 tyngka shi ton. Lada kheiñ lang ha ka dor shi ton ka long, 1160 tyngka shi ton.
Shuh shuh ka 15, 95,673 ton ha ka dor 1160 tyngka shi ton ka la lang haduh 185,09,80,680 tyngka. Hynrei lada kheiñ lang sa ïa kiwei de ki jait khajna ba bun jait kum ka sale tax, income tax bad kiwei kiwei, ka jingmih baroh ka long 190,00,51,282 klur tyngka ka pisa. Kane ka long katkum ka jingïoh lum khajna da ka sorkar na u dewïong ba la dep tip bym pat kit.
Katei ka jingkheiñ kaba mih kumtei ka dei tang kata ka stock rim lane u dewïong ba la dep lum thup kumba ki ong. Hynrei katkum ka jingtip da u ba bun ba lang hi kitei baroh ki jingdon ki stock barim, tang khyndiat eh ki long kiba shisha. Hynrei kaba khambun nangta hi ka dei tang ka stock rngai suda. Ym lah ruh ban len ïa ka jingshisha ba naduh u snem 2014 haduh mynta u 2018 haman ba ailad ka NGT ban kit dewïong, um dei shuh u stock rim hynrei u dei beit u dewïong ba ïa tih beaiñ na ka por sha ka por. Kane ka jia namar ka jingbym kheiñ snep ei ei jong ka sorkar Jylla ïa ka hukum jong NGT.
Shaphang kane ka jingïai leh beaiñ ban tih ïa u dewïong nalor ba ka NGT ka dang khang ha baroh ka Jylla, hynrei ka sorkar Meghalaya ruh ka ïaleh ban len ïa ka jingshisha ha kaba wat u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad Sangma u la len hapoh Assembly ha u snem ba la dep, da kaba u ong ba ym shym don ba tih dewïong beaiñ hapoh ka Jylla. Haba jubab ïa ka jingkylli jong u MLA na Umroi Bah George B Lyngdoh, u Conrad u la ong ruh ba kaei kaba la kynnoh ha ka kot khubor kam dei kaba long hapoh ka Jylla hynrei sha Bangladesh.
Haba phai biang sha katei ka jingïoh lum khajna ba 190 klur tam ha West Khasi Hills District na u dewïong, ka NGT ka la dep ban bthah ïa ka sorkar Jylla ha u 2014 ba ïa ka pisa kaba mih na ka khajna stock barim jong u dewïong, dei ban buh kyrpang bad ym dei ban pynlut shano shano. Hynrei dei ban leit pynbha pat ïa ki jaka ba la shah ktah na ka kam tih dewïong beaiñ. Kumta ka jingkylli ka long shaei ka 190,00,51,282 klur tyngka ba la ïoh lum ha kane ka District naduh kitei ki snem ka jah ?.
Bun na ki riew rangbah bad ki nongïalam ba pawkhmat jong ka District ki tip ba ïa kane ka bynta bad ki sngewdiaw ruh ïa ka jingduhei bad jingshah lute ïa ka spah ka phew kaba dei ka hok ban im jong ki paidbah bad ka lawei ki khun ki kti. Hynrei lehse ha ki, ka jur pat ka jingsngew tieng, jingsngew salia ban pynpaw ïa ki jingshisha baroh.
Kumba long ha kiwei ki District, ka jingkit dewïong ha West Khasi Hills District ka dang ïai bteng bad ka jingkylli ka long hato shano ki leit siew ïa ka khajna. Lane hato ym donkam siew khajna shuh ha ka Jylla mynta. Kaba shai hi ka long ba la lute ïa ka Jylla bad la jur ka pisa tuh. Aiu ka sorkar Jylla ba la ïalam da ka MDA ka pyrkhat halor kane.