Press "Enter" to skip to content

Ka por ka long kaba kordor

Pastor G. R. Sancley

Ka por ka long kaba kordor. Ka mareh stet khlem myntoi lada ym nang ban pyndonkam ïa ka. Ka Arhajar snem ka la leit,ka spah snem kaba arphew ruh ka la leit, wat ka snem 2000 ruh ka la leit. Khlem poi pyrkhat ngi la jam sha ka spah snem ba arphew wei.
Don bun kiba ai daw, ba ka jingbym ïoh kam ïoh jam, lang ka jingbym don jam, ka pynlong ïa u briew ban tuh, ban lute ban im dakait ban im runar, hynrei kata ka lah ban dei ne lait, kaba kham dei ban long, haba ki briew kim nang ban pyndonkam ïa ka por, kan long khlem pep kiba duk ba kyrduh.U Blei u la ai sngewbha ïa ka por, bad ïa kiei kiei baroh ba u briew un long u sordar ban peit bad ban khmih, lada u briew um trei shitom bad pyndonkam bha ïa ka por un long uba lanot ha kane ka pyrthei.
U Rabbi jong ki Jiw shisien u ong ‘Ka pyrthei ka dei ka ïing bad ka bneng ka la long ka tnum phlang jong ka ïing, bad kiei kiei kiba don ha ki. U Trai jong kine kiei kiei, bad ki briew kiba shong basah ha ka ïing ki long ki sordar jong U Blei.’ Hangne ka por bad ki briew ki long ki sordar ban pynïaid ïa ka por bad ïa kiei kiei kiba don ha ka pyrthei. Lada u briew u long u sordar babha yn nym kyrduh ha ka jingim bad un ai jingkheiñ kaba biang ha khmat U Blei Uba long U Trai jong kiei kiei baroh.
Ym lah ban tip tang mano keiñ u bym lah ban pyndonkam ïa ka por ban ïoh jingmyntoi ? Lah ban kylli ïa uba kdoh, ïa uba matlah, uba kyllut u bym nangkren, u bym don kjat ne uba duna ki kti. Kine baroh ki don ka lad ban trei ïa kane bad katai ban ïoh ka ja ban bam. Ki khyllung kiba shi snem ar snem ka rta ruh ki treikam, kim nang ban shu shong kli kti. Ki tymmen katba lah ban ïaid ban ïeng. Imat tang ki briew kiba lamwir bym tip briew ki bym nang ban pyndonkam ïa ka por.
(b) Ka jingim kam larkam lada um nang ban pyndonkam ïa ka por. Ka jingmyntoi ba ngi ïoh na ka por ka shong shibun ha ka jingïoh jinghikai.Kawei na ki por ba kordor ba ki khun naduh ba ki dang rit, ba kin nang ban pyndonkam ïa ka por. Lada don jingbakla nangne, ka jingbakla kan ïaid baroh shi rta. Ki jingeh bunsien ki mih ba ki khun ki shu shongkai, shangkai, ki leh ïa ki kam runar namar ba ki kmie ki kpa ruh ki long kiba jaituh kiba khlem kam kiba im jaipdeh, bad ki khun ki ïoh nuksa ba bakla na ki.
(k) Ka por pule ha skul. Kane ka por ka long kaba kordor eh, bad ka lah ban long naduh saw snem ter ter ong haduh arphew snem. Ka jingbym pass man ka snem. Lada pass ruh shu pass salit, lane fail jingkheiñ ne English ne history, ki subject ba donkam. Khatduh ki khynnah kim ñiewkor ïa ka por, kin hap pep skul noh, namar ki la lehraiñ ba ki sah sa sah Class. Ia kane ym dei ban kynnoh ïa ka jabieng, hynrei beit ïa ka jingbym ñiewkor ïa ka por. Ynda la sangeh skul lei lei la nangpoi sha ka ding artad, ym don jinglarkam shuh kaei kaei ruh. Kin sa rwai “Por ba la leit kan nym wan phai shuh.”
(d) Ki nongrep bad ki nongkhaïi ruh don kiba klet ïa ka por U Nongrep u dei ban tip ïa ka por , ka por ban puh ka por ban symbai, ka por ban pynkhuid ka por ban ot ïa u jingthung. Ka jingbym tip ïa ka por bad ka aïom, ki jingthung kim seisoh bha. Ka jingbymtip ïa u jait symbai ruh ka ktah shibun ïa ka jingjot. Hynrei kaba kham donkam ïa u nongrep ka long bym dei ban shu shong thiah sngi khlem pyndonkam bha ïa ka por.
Ka nongshun jong ka por:
Lah ban ong ba kaba shong jaipdeh, khlem kam ka long ka nongshun jong ka por. Don kiba shu shong kai baroh shi sngi khlem don. Don kiba shu leh mynleh bunkam, pynlut por khlem ka kam ba ai jingmyntoi. Don kiba leit khwai, leit sikar mrad lynter khlem jingmyntoi, tang ban pynlut por. Don kiba shu shongkai lynter, ïakrenkai, bamkwai, dih duma baroh baroh shi sngi. La pynlong lehnohei ïa ka por ba kordor, katba ka kpoh ka dawa man ka por ïa ka bam ka dih, kaba biang bad haba u briew um treikam ka mut u shu ap bam, lane u shu bam ei jong kiwei. Don kiba ong ba ka karkhana jong u soitan ka dei ka dohnud jong u riewjaipdeh ïa uba khlem kam. Ka jingmut jingpyrkhat jong ba jaipdeh ka long barabor tang sha ki kam ba sniew. Ka jingjur ki kam dakait kam runar ha ka ri baroh kawei ka daw ka dei ka jingjaipdeh.
Ki kam ba wat ki bym don jingstad ki lah ban trei:
Ki kam rep lyngkha ba har rukom. Ka kam misteri bad kam shoh thaw ba har rukom. Ka kam shet bam, shet kpu har rukom. Ki kam shakri ïing ba har rukom. Ki kam thaiñ jaiñ, suh jaiñ, suh syntiew, ai rong jaiñ ba har rukom. Ki kam thaw mawit, thaw maw block ba bun jait. Ki kam bylla kit nong ba rukom. Ki kam thaiñ kriah thaiñ shang ba bun jait. Nangta wat ki kam kiba ngi ïohi ba kim myntoi hynrei kiba myntoi. Kaba die waidong, kaba suh juti, suh shatri, kaba khap shñiuh, kaba ai rong juti, suh bad kiwei kiwei. Ym lah ban jer lut ka shong haphi ban pyrkhat wat lada phim nangthoh, nangpule ruh. U don uwei u rangbah ha kawei ka nongbah hangne ha Ri Khasi bad Jaiñtia uba ong. “Kine baroh kiba don ïing bha bad itynnad, nyngkong ki la wan shane sha sor kum ki Shakri ïing kiba shong shakri bnai bad kiba trei kynta, nangta don kiba die waidong, hynrei mynta ki la kylla riewspah. Ki kham palat ma ki ban ïa kiba nang ba stad kiba treikam sorkar.
Uba pyndonkam bha ïa ka por u leh kumno?
Um sngewtynnad ban shu bam ei, ne shim ei lane shim ram pan kylliang na ki briew. U bam da la ka umsyep kaba u trei shitom. U ïa shongkai tang haba don ki kam ban ïakren kiba donkam bad kiba ai jingmyntoi, wat ïa kita ruh un ai por tang kat kaba donkam.
Katba kiwei ki nangpynsyrwa ïa ka por ha ka kam ba myntoi, ma u u nangtreikam.
Haba wankai ki paralok ha ïing, un shongkai shi por, bad ïakren ïa ka kam ba ki donkam,hadien kata u la kham sngewdei ban ïakhlad noh.
U trei ïa ki kam babha baroh ïa kaba kiwei ki kyntait ban trei. U dawai lane u puson na ka ktien U Blei lada u dei u Khristan katba kiwei ki la thiah lane ki nang ïoh thiah.
U trei ïa ki kam ba trei ban ïatei ïa kiwei, ïa kiba um shym ïoh jingmyntoi ne ïoh ïaroh.
U long uba kloi ban hukum, hynrei uba nyngkong un kohnguh bad leh dalade.
U pyrkhat lypa ïa ki kam ba u dei ban trei ha ka sngi kaba bud, bad u ïaleh katba lah ban pyndep ïa ki kam kiba don ha khmat, khlem da buh teng.
U nang ban pyndonkam bha ïa ka por, ha u ym don ka por kaba lait. Lada don bun than ki kam, u nangban jied ban pyndep shuwa ïa kiba donkam eh.
U briew uba nang ban pyndonkam ïa ka por, un kren tang khyndiat ki ktien kiba donkam bad kiba tei um nang ban kren bun ktien, ki ktien ki bym don jingmyntoi.
U don ka jingkitkhlieh ïa kano kano ka kam ba la pynkit ha U, u trei hok, pyndep hok hapoh ka por kumba kwah ïa u.
Ka por ha ka jingshisha kam dei eh ïa ka baje kti. Ka mut ïa ki lad ki kabu ksiar ba ngi ïoh. U Jeremy Taylor u ong ,”U Blei U la ai ha u briew ïa ka por kaba lyngkot ha ka pyrthei pynban ha kane ka por kaba lyngkot ka shnong ka bym ju kut. Ym don u briew uba long u nongkhaïi ba stad, nalor uta u bai lut ïa ka por jong u sha U Blei.
Don kiba ong ba ki bunkam kim don por. Don kiba antad kumno la pynlut ïa ka por ha ka shi taïew kumne- Don168 kynta ha ka shitaïew ki ong yn pynlut 56 kynta ha kaba thiah 21 kynta ha ka bam ka dih, bad ïasyllok shi ïing, 56 kynta shi taïew, lane 5 kynta shi sngi kaba shu lait eh. Ka jingkylli ka long kumno ban pynlut ïa katei ka 5 kynta shi sngi.
Ngi dei ban long kynrad ïa ka por:
Ngi ong bym don por ka long ba ngim nang ban pyndonkam ïa ka por. Ka por ka don kyrhai lada nang ban pyndonkam ïa ka. U D.E.Hoste, u Director jong ka England Mission ha China u ong: ‘Ngi dei ban ïoh ka jingïatiplem kaba sngur shaphang ka jingpyndonkam ïa ka por.”
Uwei u riewniam U J.Oswald Sander u ong ba dei ban pyndonkam ïa ka por ha ki lai bynta:
1. Kaba nyngkong ban set ïa ki jingjaw. Ka jingmut ka long ba wat shi minit ruh kam dei ban jaw lehnohei. Ka por ka long, kumba ngi ñiewkor ïa ka um.
2. Kaba ar: Ban trei nyngkong ïa kaba kham donkam. Ki phareng ki ju ong,”First thing First”. Don bun ki bym sngewthuh ïa kaei ban leh nyngkong, namar kim nang ban pynshongdor ïa ki kam.
3. Kaba lai: Ban plan lypa ïa ki kam ha ka sngi kaba bud, lane ha ka taïew kaba bud, lane ha ka shi bnai, wat na ka bynta shi snem ruh. U Dr.J.R Mott la ong ba u ju pynlut por kumba shiteng sngi ban plan lypa ïa ki kam na ka bynta u bnai wan wan.
Paralok, ngi long ka jaidbynriew kaba dang sahdien, ngi don ka thma ban jop ïa ka jingduk, ïa ka jingbieit, bad ïa ka jingpang jingshitom. Kawei na ki lad ba lah ban jop ïa kine ka long ban pyndonkam bha ïa ka por, wat ju long ‘riew jaipdeh, ‘riewkhlem kam.
(Mawphor 8 Tarik Kyllalyngkot 2001).