Press "Enter" to skip to content

“Bun ki beiñ ïa nga ha ka por ba sdang, hynrei ngam shym kynran dien”, ong u Nongshna Phlim na Nongstoiñ

Nongstoiñ, Nailar 18: Ka sap ka phong jong ki Samla ha West Khasi Hills District ka shlei bha, hynrei kham ñiar eh ba kin don kiba pawkhmat bad ïa ka sap ka phong jong ki la shu tip tang da ki katto katne. Bun ruh ruh kiba lyngba ka jingtrei shitom jong ki, ki la lah ban ieng ha la ki jong ki kjat khlem da ap tang ïa ka kam sorkar.
Uwei na ki samla donsap jong ka District, u samla Rinaldi Kharbani na Nongstoiñ u la long uwei na ki samla ba la pawkhmat bha ha ka kam shna phlim, u ba kiba bun ki la tip shaphang jong u bad don ruh kiba la ïohi ïa ki katto katne ki phlim ba u la dep ban shna bad pynmih. Hynrei ki don bun pat ki bym tip bha shaphang jong u bad kaei kaba la pynlong ïa u ban sngewtynnad ban shna ïa ki phlim.
Kane harum ka dei ka jingïakren da u Mawphor bad u samla Rinaldi Kharbani.
Mawphor: Sngewbha ïathuh lem khyndiat shaphang jong phi ?
Rinaldi: Ka kyrteng jong nga ka dei Rinaldi Kharbani, khun jong I Bah Terence Sangriang bad Kong Klotilda Kharbani (bam kwai ha ïing u Blei). Ngi don khyndai ngut shipara kynthup ïa ki saw ngut shynrang bad san ngut ki kynthei. Nga shong nga sah ha ka Pyndengrei (Thadwang) Nongstoiñ. Mynta nga la dap 28 snem karta bad nga la pyndep tang haduh ka Class XII ha Nongstoiñ College. Nga la pyndep ruh ïa ka Diploma ha ka Computer Hardware bad Networking.
Mawphor: Kaei kaba pynlong ïa phi ban sngewtynnad ha ki kam shna phlim ?
Rinaldi: Nga ju sngewtynnad ban shna ïaki tiar electronic bad ban wad jingtip kumno la shna ïa ki bad ruh nga ju sngewtynnad ban peit ïa ki phlim bapher bapher. Dei ha u snem 2014 ha ka por ba nga dang 23 snem karta, nga la peit thuh bha kumno ki nongwei ki shna ïaki phlim bad kane ka la ktik ïa ka jingmut jong nga bad ka la pynlong ïa nga bad wad bniah kumno ki ring dur ha ki phlim.
Mawphor: Phi lah ban ïathuh ïa ka jingsdang jong phi ha kane ka kam ?
Rinaldi: Ha kaba nyngkong eh ha u snem 2014 watla nga don ka jingthrang ban pynmih video, hynrei ka shem jingeh namar hap donkam Camera, Computer, Internet bad kiwei kiwei ki tiar ban shna phlim. Ha kato ka por nga shem jingeh shibun ba ngan sdang. Bunsien nga shu leit sha ki Cyber ban leit peit kumno ki shna ïa ki video (tutorials), kumno ka rukom ring video lyngba ka camera bad leh editing. Hynrei ka jynjar ïa nga lada ym don tiar ban leh practical.
Namar I pa jong nga I trei kum u Clerk ha St Peter School, kumta ha ki sngi saitjaiñ nga ju leit bud ïa I bad nga la ïohlad ban pyrshang edit video ha ka Computer ba treikam I pa. Kumta suki suki nga la ïai pyrshang bad nga la sdang ïoh jingmut kumno ban edit video, te nangto pat nga shna kawei ka khana lyngkot bad da ka jingdon jong u paralok jong nga u Renaldo Syiem ïa ka mobile Nokia Lumia 710, nga la ïoh lad ban shna ïak a phlim lyngkot kaba nyngkong eh jong nga.
Mawphor: Kaei ka phlim kaba nyngkong kaba phi pynmih ?
Rinaldi: Ha u snem 2015 hi lyngba katei ka mobile jong u paralok, nga la pyrshang ban shna ïa kawei ka phlim lyngkot kaba nga la ai kyrteng ‘Balei’. Ha kane ka phlim ki dang don bun ki jingduna namar ka jingbym biang ka quality bad kiwei pat ki tiar, ngim don tripod ngi shu shna da ki siej tang ban long ban pynieng ïa ka mobile. Da kane ka phlim, nga la pyrshang ban rung ha ki jingïakop pyni phlim lyngkot ha Guwahati ha utei u juh u snem. Kaba phylla ka long ba ngim la shym mutdur ba kan shah jied ban rung ha ka top ten. Dei ruh lyngba kane ka jingshah jied top ten, kaba la rung ha ka mynsiem jong nga ban leh kham bha shuh shuh.
Mawphor: Ïathuh khyndiat shaphang ka jingïaid lynti jong phi ha kane ka kam.
Rinaldi: Nga samrkhie haba nga kynmaw ïa ki por ba nga sdang, namar ka dei tang ka jing sngewtynnad ban shna video bad ngam da jong jingmut ba ngan shim ïa ka jingshna video kum ka kam ba lah ban pyn im ïa nga, tang ban mutdur ruh nga la tieng lypa namar nga dei na nongkyndong, ngim don kita ki karkhana pynmih phlim kumba long ha kiwei ki jaka. Kawei ruh ba haïing ngim dei ba riewspah ngi shu long kumba long lem ki para marjan, te nga tip ba ka jinglut ha ki kam shna phlim ka long kaba heh. Tangba katba nang ïaid ki snem nga ruh ngam sangeh ban shna ïa ki phlim lyngkot bad ki documentary lyngkot. Dei ha u snem 2016 nga ïoh kawei ka project ban shna short film na ka bynta ka ophis SSA, nga pyndep ïa kane ka short film bad nga la ïoh pisa ruh ban thid ïaka DSLR camera kaba nyngkong jong nga. Hadien ba nga la ïoh ïa kane ka camera, ngam shongthait shuh ban pyrshang ban shna video. Man la ka sngi katba nga leit jingleit nga rah ïa ka camera bad nga ring katba nga itynnad. Hadien katto kane por ki briew ki sdang ban peit ïa ki video jong nga ha youtube. Nangto pat nga sdang ïoh ïa ki project bapher bapher kum ki music video, wedding, ki tamasa, Documentary. Kham hadien, lyngba ka jingkyntiap jong nga ïa ka pisa kat kaba nga ïoh, nga la ïoh biang ban thied sa kawei ka camera bad wei u Drone camera. Nangto pat nga la sdang ban skhem ïa kane ka kam bad ruh nga la lah ban ai ïa quality kaba kham biang bad mynta ka la long ka kam bylla kaba man ka sngi ïa nga bad ïa ki paralok jong nga ruh kumjuh.
Mawphor: Kiei ki jingeh ba phi ïakynduh naduh ba phi sdang ïa kane ka kam?
Rinaldi : Kaba nyngkong eh ha ka por ba nga sdang ka dei ka jingshah beiñ ha ki briew, nga kynmaw ha ki por ba nga sdang pynmih ïa kito ki phlim superhero bun ki briew wad kiba ïa ithuh bha ki kren beiñ don kiba ong, balei me shu pynlut kai ïa ka por ha ki kamkai, balei mem wad da ka kam sorkar lane ka kam ba pynmih pisa. Ngam ju jubab nga shu rkhie bad nga bteng biang ïa kaei kaba nga sngewtynnad. Kiwei kiwei jingeh ki long ha ka jingbym don ïa ki tiar kiba biang, nga duna ruh ha ka jing shna khana script bad kiwei kiwei bad ngam ju buh ba ka pisa kan dei ka jingeh lane ka jingkhanglad ïa nga, namar nga tip ba lada nga pyrkhat palat ïa kata kan sa rung ka jing tieng ha nga.
Watla ngam don jingmih haba nga pynmih ïa kine ki phlim jong nga ruh, nga ïai bteng beit da ka jingïarap lang jong ki paralok, ngi shait ïa pynlang pisa lang ban shna ïa kino kino ki video, bad kawei kaba pynlong ïa nga ba ngan ïaid shakhmat ka dei ka jingai mynsiem kiba ha ïing ha sem, khamtam I Pa bad ki Hymmen ki para jong nga.
Mawphor: Kum kino ki jaid phlim phi sngewtynnad ban shna ?
Rinaldi: Ha ka por ba nga dang sdang nga shait sngewtynnad ban ïa ki phlim ki comedy film bad kiba kham eh ban edit kiba bun ki visual effects. Hynrei mynta kat nang ïaid ki por ka jingmut ha nga ruh ka pher. Mynta nga sngewtynnad ban shna ïa ki phlim kiba ïahap bad ka imsang ka sahlang, ïa kaei kaba nga ïohi man ka sngi , kum ka jing pyntrei jubor ïa ki khynnah, ka jing shah lehbeiñ ïa ki kynthei, ka jingpynjot ki briew ïaka mariang, Ki samla bad u Drok bad kiwei kiwei kiba shait jia wad hangne hapoh Nongstoiñ.
Mawphor: Phi lah ban ïathuh katno tylli ki phlim ba phi la shna ?
Rinaldi : Naduh ba sdang haduh mynta u snem 2019, nga la shna kumba 15 tylli ki short phlim bad 3 tylli ki documentary phlim. Ki katto katne ki phlim ki dei ka ‘Mawlynnai lip rong’, ‘My own hell’, ‘Kyrni’, ‘Ka spah ba kordor’, ‘Ki lum ki kyang’, ‘My own grave’. Katba ki documentary phlim ki dei kiba ïa dei bad ka marïang kum ka ‘Swachh Nongstoiñ’.
Mawphor: U ei u soh bad ki jingmyntoi jong ka jingtrei jong phi lyngba kine ki phlim ?
Rinaldi : Ngam pat da don kita kiei kiei kiba lah long kum kiwei pat ki nongshna phlim kiba na Shillong bad na shabar, hynrei nga la ïoh hi katto katne ki Certificates bad Award lyngba ka jingleit ïa shim bynta ha ki tamasa phlim bapher bapher hapoh ka Ri. Ka don ruh kawei ka short documentary nga la lah ban pynïoh National award ïa Iwei I Kong na ka shnong Mawkhan.
Mawphor : Kaei ka jingkyrshan kaba phi ïoh na ki paidbah ha kane ka kam ?
Rinaldi: Ïa mynta ki bun kiba ai jingkyrshan, watla kim lah ban ïarap lane leh ei ei ruh hynrei ki ai mynsiem ïa kaei kaba nga bad ka team ngi leh. Kaba pynkmen ïa nga ban ïohi ba ki briew ha Nongstoiñ mynta kim don shuh ka mynsiem ïatan iwei ïa iwei, hynrei ki la sdang ban kyntiew lem haba don mano mano ba lah ban mih shakhmat ban rah burom ïa ka District.
Mawphor: Nalor ka kam shna phlim kiei de ki kam kiba phi sngewtynnad ban leh ?
Rinaldi : Nga ju sngewtynnad ban shna computer, Shon dur, shna video ïathoh, music video, jingshna dur (Graphic design) bad ruh ban trei mon sngewbha ha ka liang pynneh pynsah mariang, ban peit bad ai jinghikai ïa kiba dang khie samla ban lait na ki jingdih drok.
Mawphor: Hato don ne em ki nongïarap ne phi trei marwei ?
Rinaldi : Ngi don ka kynhun kaba ngi la seng ha u 2016 kaba ngi ai kyteng “Thadwang Motion Picture” ha kaba la lamkhmat da u Belester Ïawphniaw, Marvin Nonglang, Renaldo Syiem, Alvinstone Jahrin, Shandingstone L.Nonglait, Chesterfield Ïawphniaw, Johnfisher Lawrynniang, Flavio Nongkseh, ngi don 16 ngut ki dkhot baroh. Ngi ai ïa ka kyrteng Thadwang Motion Picture, namar ha ka por ba sdang shna ïa kane ka kynhun baroh ki dkhot ki dei na ka Dong Thadwang. Kane ka kynhun kam dei eh tang na ka bynta ban pynmih video, hynrei ngi shait leh ïa ki kam kiba ïahap bad ka imlang ka sahlang kum ha ka ban ai awareness prokram, music bad ki workshop.
Mawphor: Kaei ka thong jong phi ha ka lawei jong ka kam shna phlim jong phi ?
Rinaldi: Ka thong ba hakhmat duh jong nga kadei ba ngan lah sdang shna noh kawei ka phlim jrong (feature film) ha u snem ban wan 2020 bad kwah ba kane ka film kan wanrah bun tylli ki awards, dep na kane ngan sa peit ka ei ka thong ka ban bud.
Mawphor: Kaei ka kaba phi don ban pashat jingmut ne ai mynsiem lem sha kiwei pat ?
Rinaldi: Ngam da don eiei ban ong, namar ïalade ruh nga dang shu sdang ban ïaid lynti, nga shu kwah ong ba lada phi don kaei kaei kaba phi sngew phi lah ban leh, phim dei ban buhrieh, lehraiñ lane tieng hynrei mih shakhmat. Nga tip ba ha ka por ba phi sdang phin sa mad shibun ki jing eh bad shi bun ki jingshah kren shah kynthoh, tangba wat ju sngap ïa kita phi dei ban trei shitom bad long kiba ïaishah.
Haba phi sdang ïa kano kano ka kam ruh, wat pyrkhat than tang ïa ka pisa namar kan sa jot pynban. Baroh ki briew kim don sap hynrei ka dei ka jingtrei shitom kaba wanrah ïa ka sap, phi dei ban don ka thong haka jingim jong phi, long kiba sngewrit, ïaishah bad trei shitom.

Mawphor: Khublei shibun Rinaldi, kyrmen skhem ba phin nang kiew shaphrang ha ka kam jong phi
Rinaldi : To khublei ïa phi ruh kumjuh bad ïa ka jingkyrshan jong phi.