Press "Enter" to skip to content

Na ka iwtung sha ka bording, ka jingkyrmen ba thymmai

Ka khubor na u Myntri Rangbah ka jylla, u Conrad Sangma bad u Myntri ka tnad Urban Affairs, u Bah Hamlet Dohling, ba ïa ki iwtung jong ka Marten kaba don ha Mawlai, yn lah ban pynkylla noh sha ka bording, kadei ka khubor kaba ai jingkyrmen haduh katta katta ïa ka jylla baroh kawei. Na kaei kaba kine ki nongïalam ha ka sorkar ba ïa ki jaboh jabaiñ, ka pyut bad kiwei kiwei de ki jingjaboh kiba la leit theh sha Marten, yn shimti da ka Kompani na Korea, ka Chahha Company ban pynlong ïa ki kum ka bording kan long ka jingkyrkhu kaba khraw ïa ka jylla.
Ka Marten ka long shisha ka jingijli ne ka jingsma iwli shisha ïa ka jylla, nalor ba ka don ka ha surok kaba pdiang sngewbha ïa ki briew kiba wan nabar jylla ban rung sha Shillong bad kiwei kiwei de ki bynta jong ka jylla, tang na ka jingsma khlem pat ïohi ïa kane ka jaka theh ñiut katno ka la long ka jinglehraiñ kaba khraw ïa ka jylla hi baroh kawei. Ki paidbah kiba ïaid lyngba kane ka surok ba sma na Marten, ki sngewsih shisha tang shu la poi ha katei ka jaka bad lehse ka la wanrah ruh ka nam kaba sniew ïa ka jylla ne ka pyniwtung noh ïaka jingkwah wan bam lyer pyngngad ki briew na kane ka jylla kaba ju beh da ki er iwbih lyngba ki diengkseh kiba don hangne.
Lah ban kdew hangne ba ha ki snem kiba ladep, ka don ka jingpyrshang da ka Company kaba la long trai da ki trai jylla ban pynkylla sboh rep na ki jaboh kiba la leit theh ha Marten. Shipor kane ka la ïaid, hynrei namar ka jingbun palat ka jaboh la leit theh na nongbah Shillong baroh kawei, kane ka jingpyrshang kam shym la neh slem. Ka Marten kumba long mynta ka la long overload bad kam lah shuh ban pdiang ïa jaboh ka jabaiñ na ka nongbah Shillong baroh kawei. Kumta kane ka jingwan kane ka Company na Korea, lada la long shisha kumba la batai da u Myntri Rangbah bad u Myntri ka tnad pynroi Sor kan plie lad ïa kiwei kiwei de ki jaka ban pdiang ïa ka jingwan ka Marten.
Ha kine ki khyndiat sngi baladep, la ïohi ba ka la mih ka jingpyrshah kaba jur ha ki shnong ne ki paidbah haba ki la ïohi ba ka sorkar ka thmu ban buh sa kawei ka Marten sha ki thaiñ RiBhoi District. Kam dei kaba suk ïa ki paidbah ban shu pdiang ïa ka theh ñiut kaba long kum ka Marten ne kano kano ka jaka theh ñiut namar ba ka wanrah ïa ka jingsma, ka wanrah ïa ka lyer ka bym khuid. Ka sorkar kadei ban pynthikna shuwa ba ka Chahha Company ba ka lah ban weng ïaka jingsma da kaba pynkylla kum ka bor ban ai ding elektrik.
Ha kajuh ka por la ïohi ba ka sorkar pdeng lyngba ka programme Solid Waste Management, kala pyntreikam bha ïa kane ka prokram ban pynïakhlad ïa ki ñiut kiba kylla sha ka pyut bad ki bym kylla, kadei kawei na ki jingpyrshang ban wanrah ïa ka jingkhuid jingsuba ha ki shnong ki thaw bad kan pynsuk ruh lada don ki jaka theh ñiut kiba kum kine, namar ba la ïohi ha kylleng kylleng ki marten rit ki la sdang ban mih bad kane ka long ka jingma kaba khraw na ka bynta ka koit ka khiah jong ki paidbah.
Kyrmen ba kane ka buit jong ka Chahha Company lyngba ka Science bad Technology jong ka juk ba mynta kan lah ban wanrah ding elektrik ha ka jylla, namar ba ka Meghalaya haduh mynta ka dang shniah hi ha ka um ne ka Hydrp Electricity ïa ka bording. Lada na ki plastik jot, dang lah ban pynkylla kum ka rong surok, kyrmen ba na ki ñiur ruh yn ïoh jingmyntoi.