Press "Enter" to skip to content

“ Akor kaba tam ”

 Carmel Fedrick Malngiang,
Wahkaliar, Sohra

Ka akor ka dei kaei kaei kaba ngim lah ban thied ne ban die ne ban ïoh nangno nangno. Ngi lah ruh ban ong ba ka akor ka dei ka jaiñkup ba remdor jong u briew kaba ym don mano mano ruh ba lah ban ai ne tuh ïa ka. Ngi lah ban ïohi ïa ka akor lyngba ka jingleh jingkam jong ngi hi ki briew.Lah ban ong ruh ba ka akor ba bha ka dei kaei kaei kaba kordor haduh katta katta ha ka jingim ba man la ka sngi jong ngi ki briew. Kam pher watla ngi duk ne riewspah, hynrei haba ki long kiba don akor, ki briew kin ieid bad burom ïa ngi .Long kiba don akor ba ngin ïoh bad burom ha khmat u briew ha khmat U Blei ruh kumjuh. Ka akor ba bha ka wanwah ruh ïa ka jingiphuh iphieng bad jingitynnad ha la longrynïeng manrynïeng jong ngi ki briew.
Ha ki por mynnor, ngi ju ïohsngew ba ki Khasi ki long kiba don akor haduh katta katta haba ïanujor bad kane ka juk ba mynta. Ki kmie ki kpa, ki mei-ieit ki kpa ieit, ki kñi ki kong ki dang don por ban sneng ban kraw, ban pyni ban pynsngewthuh ïa la ki khun ki pyrsa bad kumjuh ruh ki khun ki pyrsa ki dang don por ban sngap ban sngew ïa ki jingsneng-jingkyntu jong ki kmie ki kpa bad ki kñi ki kong, ki ïing ki sem, ka imlang sahlang ka dap tang da ki jingkmen ki jingpalei kat shaba ngi phai. Ha ki por mynnor, ki briew ki im ka jingim ba shisur shidur bad kham ñiar eh ban shem ïa ki khun ki kti ki ban ïa pyni bor mar pyrshah bad la ki kmie ki kpa bad ruh kham ñiar eh ban shem ïa ki khynnah ki khunlung ba kin ong ‘ma me’ ne ‘ma pha’ ïa ki bahalor bad ba kin kren ïa ki ktien sih ktien-sang. Ka riam ka beit ruh ka ïapher bak-ly-bak haba ïanujor ïa ki briew ha ki por mynshuwa bad mynta. Ha ki por ba mynshuwa, ki shynrang ki don la ka jong ka riam kumjuh ruh ki kynthei bad ka rukom riam rukom beit jong ki ruh ka dang i shongkun bad i don akor.
Haba ngi phai ngi khmih ïa kane ka juk ba ngi im mynta, ym sngewïahap bad ym sngewdei shuh ban ong ba ka Ri Khasi ka dei ka ‘Ri jong ka Akor’ bad ‘Ka Ri Tipbriew Tipblei’, Ka akor ka burom, ka jingtipbriew tipblei bad ka jingburom markylliang ka la hiar dor haduh katta katta bad ruh ka long kaba eh bad shitom ban wad ïa u briew uba don burom don akor bad uba tipbriew tipblei ha kane ka juk ba mynta. Katba ka jingnang jingstad ka nangkiew kyrdan, ka akor ka burom ka la nanghiar kyrdan. Kylleng kat shaba ngi ïaid ngi ïeng, ngi ïohsngew bad ïohi tang ïa ki jingijli bad jingisaitmet na ki briew. Ki kren ki khana da ki ktien ba sngewjli bad saitmet ban sngap. Ki khynnah ki khunlung ruh kim nang shuh ban kren ban khana ïa kiba halor da ki ‘tien burom ‘tien akor, kim nang shuh ban ong ‘ma phi’ ne ‘ïa phi’ ïa kiba halor,hynrei pat ‘ ma me’ ne mapha’ ne ‘ïa me’ ne ïa pha’ ka rukom kren rukom khana jong ki briew mynta ka long kaba sngewjli haduh katta katta ban sngap. Ki khun ki kti, wat ïa la ki kmie ki kpa ruh ki kren da ki ktien ki bym sngewïahap ban kren bad ruh kim salia shuh ban tla sih tla sang ha khmat ki kmie ki kpa. Kane ka pynhiar dor haduh katta katta ïa ka longbriew manbriew jong ngi.
Ka riam ka beit ruh u pynhiar dor ïa ka longbriew manbriew. Ha kane ka juk ba mynta, ka riam ka beit jong u Khasi, khamtam ïa ki kynthei, katno jingisaitmet ban peit ïa ka riam ka beit jong ki. Kham ñiar ban shem ïa ka kynthei Khasi ba kan kyrshah ha ïing bad ban phong jaiñsem haba leit jingleit, ha kane ka juk ba mynta. Ka riam ka beit mynta ka la long lymsum bad thurmur haduh katta katta, ka riam jong ka kynthei bad jong u shynrang ym ithuh shuh. Ki briew ki die noh ïa la ka jong ka akor ka burom ban ïabeh ïa ka rongphong ka pyrthei. Ka riam ka beit jong kane ka juk ba mynta , ym tang ba ka pynhiar dor ïa ka longbriew manbriew, hynrei ka pynhiar dor ruh ïa ka imlang sahlang bad ïa ka ri bad ka jaidbynriew baroh kawei.
Baroh baroh ngi ïa thapkhlieh bad lyngngoh ïa ka jinglong bad jinghiar dor ka akor ka burom ha kane ka juk ba mynta. Ngi ïa kylli balei ba ka leit long leit jia kumne bad mano ba leh kumne? Hynrei dei ma ngi hi kiba pynlong pynjia kumne bad pynhiar dor ïa ka akor ka burom jong ngi mynta dei namar ba ngi la shu mareh matlah ban beh ïa ka jingnang jingstad, ka spah ka phew bad ki rongphong jong kane ka pyrthei sngi haduh ba ngin hap ban die noh ïa la ka longrynïeng ka manrynïeng. Ki kmie ki kpa, ki kñi ki kong, kim don por shuh ban sneng ban kraw ïa la ki khun ki pyrsa namar ka jingbunkam jong ki ban beh ïa ka jingnang jingstad bad ka spah ka phew pyrthei. Dei hangne ba ki khun ki kti jong ki,ki jot ki pra noh bad ruh kim nang shuh ban kren don akor donburom bad ban leh ban kam sha kiwei da ka akor ka burom namar bym don ba sneng ba kraw ïa ki. Ym sngew dei rukom bad ym sngewïahap ruh ban shu kynnoh tang ïa ki kmie ki kpa, hynrei ki khynnah mynta ki pher bak-ly-bak na ki khynnah ba mynshuwa. Ki khynnah ba mynta ruh, kim don por shuh ban leit sha ki jingïaseng ban sngap ïa ki jinghikai ba shongsbai bad ba kit jingmut, khnang ba kin roi kin san ha ka jingim tipbriew tipblei jong ki. Hynrei ki la shu lapmiet ha kiei kiei ki jong kane ka pyrthei ki ban ïalam ïa ki sha riat. Ym baroh ki long kumta, hynrei uba bun ba lang hi kham bunsien ki long kumta.
Ngi im ngi sah hangne ha sla pyrthei, hooid ngi donkam ïa ka jingnang jingstad, ïa ka pisa pilaiñ ne ka spah ka phew khnang ba ngin lah ban pyndap pynbiang ïa ki jingdonkam ba man la ka sngi. Ngi dei ruh namarkata ban long kiba don ka akor ka burom haba ngi kren ngi khana, ngi riam ngi beit bad ngi leh ngi kam ïa kiwei pat ki para briew, kam pher watla ngi duk ngi raitoi katno katno ruh, hynrei haba ngi long kiba don akor don burom ka pyrthei ka ieid bad burom ïa ngi kumjuh ruh ngin ïoh ki jingkyrkhu na U Blei. La phi riewspah riewphew katno katno ruh bad phi heh kyrdan haduh katno katno ruh hynrei haba phim long kiba don akor ki briew kin isih lut ïa phi. Long kiba don akor bad ka burom kan sa wan hadien. Nga kyrpad ïa phi baroh kiba pule ïa kane ka jingthoh jong nga ba phin pdiang ïa ki jingsneng jingkyntu barit jong nga bad ruh ba phin ym thew ym woh ïa ki jingbakla jong nga, namar nga ruh ngam pat da rangbah bha bad nga dang dei tang u samla lud u bym pat shym da shemphang bha haduh katta katta ha ka bor pyrkhat pyrdaiñ. Shuwa ba ngan pynkut, nga kwah ban pynpaw ba, ka akor ka dei kaei kaei kaba tam ha pyrthei.
1. Ko Ri Khasi ba ieid jong nga,
Balei kumne ïa pha ka jia?
Shaei kito ki por ki phet,
Mynba akor ka dang shong khet?.
II. Nga ju ïohsngew ha Ri Khasi,
Mynba danglung u bnai ka sngi;
Jingsuk jingkmen ka shlei kyrhai,
Kat shaba leit, kat shaba phai.
III. U lyoh ba dum kynsan u wan,
Katba jingstad nangkiew kyrdan;
U briew u sdang ban khet ï’U Blei,
Ban mareh thong bad ka pyrthei.
IV. Hangne akor la nang ringsdot
Ia spah pyrthei ba ngi lalot;
La khun la kti ngim don por shuh,
Ban sneng ban kraw ban pynsgewthuh.
V. Ki khun ïa la ki kmie ki kpa,
Da ktien ba khor ki pynphai nia;
Sangsot ki kmie ki kpa bapli,
Shu jaw ummat miet la bad sngi.
VI. Tang jingkajia ha shnong ha thaw,
B’la kiew skong jingsngewsarong sngewkhraw;
Jingburom markylliang la duh,
Jingsngewrit ruh burom la duh.
VII. Shano kan poi ka jaidbynriew,
Lada ngim long kiba tipbriew;
Kumjuh ruh kiba tip ï’U Blei,
Katba dang im ha sla pyrthei.
VIII. Ko Ri Khasi kyndit bynriew!
Ia pha la tyllep da jingsniew!
Akor burom la shong sator,
Ha nongkyndong kumjuh ha Sor.
IX. Da sor myllung nga pyrta jam,
Phet ïap noh na kane ka khlam!
Ko Ri Khasi baieid jong ngi,
Ko Ri b’la pun b’la kha ïa nga.
X. Ka Ri jong ka burom akor,
Ba la ju tip naduh mynnor;
Sa shisien pat to ngin wanrah,
Da nam burom kaba la jah.