Press "Enter" to skip to content

48 snem u pud u sam ka Meghalaya dang ha ki Lyoh

Ha ki 48 snem kynthih ka jingïaid lynti jong ka Jylla Meghalaya ka la long thik kum ka jingphohsniew ha ka rngai namarba ka jingïoh Jylla kam shym la long kaba pura. Ka jingbym long pura ka dei namarba ba ki nongïalam jong ka All Peoples Hill Leader Conference (APHLC) ha kito ki snem ba mynshwa ki la shu kmen tohhoh tang ba ka Myntri Rangbahduh jong ka ri India ka Indira Gandhi ka la pynbna ïa ka Meghalaya kum ka Jylla bapura kaba khlem u pud u sam uba biang.
Ka jingïoh Jylla bapura jong ka Meghalaya kam don dor eiei namar haduh mynta ka Assam ka dang leh trai khlieh bad leh hymmen ïa ka Meghalaya ban shu kam ei lut bad ban kyntur pud katba mon. Kane ka jingpynibor ka pynpaw shai ba ka Assam ka suidniew wat tang khyndiat ruh ïa ka Jylla Meghalaya. Kam pushe hi ruh wat ïa kita ki jingïakren ha ka kyrdan ki Myntri Rangbah jong kine ki ar tylli ki jylla kiba ju long na ka por sha ka por. Dei halor kane ka nongrim ba ki jingïakren hapdeng ki Myntri Rangbah jong kine ki ar tylli ki shu kut beit tang ha ka jingïaburom ïa kata ka Status Quo.
Ym tang bad Jylla Assam hynrei ka jylla Meghalaya ka ïakynduh mawsiang ruh ha kaba ïadei bad ka jingkajia pud bad ka Ri Bangladesh. Namar ka jingbym don ïa u pud u sam uba biang, ka khyndew ka shyiap jong ka Jylla Meghalaya ka la shah klun suki pa suki. Ka Map jong ka Jylla Meghalaya lehse lah ban ong ba kan sa kylla dur da kumwei pat ynda la kynjoh lei lei ïa ka rta kaba 50 snem namarba ki jaka ki puta jong ka Meghalaya ki la nang shah shrut suki pa suki katba nangmih ki sngi.
Ka jingkam trai jong ka Assam ïa kiba bun ki shnong ha ka thaiñ Block-1 bad Block-II ka la pynsyrtok ïa ki paidbah Khasi-Pnar kiba shong basah ha ki shnong khappud jong ka Jylla. Ka jingkyllon ïap jong ki 4 ngut ki rangbah Khasi ha ka jingshah synreit kuli na ki ktang suloi jong ki Pulit Assam kaba la jia ha ka 14, Jymmang, 2010 ha ka shnong Langpih, West Khasi Hills District kan dei ka jingjia kaba ki paidbah nongshong shnong jong ka Jylla Meghalaya kim pat lah ban klet. Watla ki paidbah ki nongshong shnong kiba shong basah ha khappud ki ïai mad jingeh manla ka sngi hynrei ym don satia ba ïohi ïa kine ki sohkyrdot kiba teh ba khum.
Ka Seng Congress ka dei kaba la bat slem bha ïa u lakam synshar ha kane ka Jylla Meghalaya, hynrei kam shym la lah pat ban loit ïa kine ki sohkyrdot ba ki paidbah ha ki shnong khappud ki la mad na ka sngi sha ka sngi. Ki jingïakren ki shu kut tang ha ki saw kynroh jong ka Ophis Main Secretariat katba ki paidbah ha khappud ki nang ïai mad ïa ki jingbanbeiñ na ka jingshah pyndik ba har rukom ha ki Pulit ka Jylla Assam kiba wan da u phud u pyrton ban pyntieng pynsmiej ïa ki paidbah bym don atiar khnang ban pynurlong ïa kata ka ‘mission’ kyntur pud sha ka Jylla Meghalaya.
Ki shnong ha Block-I sha ka rilum Jaiñtia bad ha Block-II ha ka thaiñ Ribhoi ki dei kiba la shah kam ei ha ka Sorkar Assam. Mano ban weng ïa kane ka jingeh. Kane ka jingeh kan nang pynmih shuh shuh ïa ki jyrwit jyrwat katba ki shalyntem jong ka por ki nang tyllun.
Kum kine ki jingeh, ka Sorkar Pdeng ka ladei ban tuklar mardor bad ka ladei ban phah ïa ki ksiang nongpynïasuk ban pynkut noh ïa kine ki jingïakynad kiba pynpoi wat shaduh u pud ba ki nongshong shnong ki hap ban theh ïa la ka jong ka snam tang ban ïada ïa la ka iing ka sem bad ka jaka ka puta.
Haba bishar ïa ki High Level Meeting hapdeng ki heh ophisar ka Sorkar Meghalaya bad Assam ki shu long tang kum ki jingïalang dih sha dih Coffee ba pyngngad jabieng namar ynda la kut ka jingïalang, ki paidbah ki ïai mad hi ïa kajuh ka jingeh.
Mynta ka shong eh ha ka mon bajwat jong ka Sorkar Meghalaya Democratic Alliance (MDA) hapoh ka jingïalam jong u Conrad K. Sangma, kum u Myntri Rangbah hato u lah neem ban weng ïa une u sohkyrdot ba ki paidbah ki la mad naduh u snem 1972 ba ka Meghalaya ka la ïoh ïa la ka jong ka jylla. Ka Sorkar MUA jong ka Congress ba la ïalam da u Mukul Sangma ka la leit noh bad ki jingïapynbeit pud bad ka Assam ka la shu kut tang ha ki miej jingïakren bad ha ka jingïadihsha. Lada ka Sorkar MDA ba la ïalam da ka NPP ka don shisha ïa ka jingsngewkhia ïa ka jingim jong ki paidbah ha khappud ka dei ban im sngi ban wad ïa ki lad ki lynti ban pynkut noh ïa kane ka jingshah pyndik ha ka Sorkar Assam bad wat haduh u pud ba ka dei ban leit tied ïa jingkhang iing jong u Narendra Modi u Myntri Rangbahduh ka ri India ba un tuklar halor kane ka jingeh khamtam ha Assam ïa ka Sorkar la ïalam pura da ka BJP namarba la shem hi ba ynda la kut ki samoi san snem, ki riewsaiñpyrthei ki shim kabu ban pynlong ishu ha ki rynsan ïalap elekshon khnang ban khroh vote na ki paidbah shisur shidur.
Namarkata, ka jingrakhe ïa ka sngi ïoh jylla bapura kan shu long tang ka jingrakhe ïa ka rongphong shi sngi namarba ki paidbah ha khappud kin ïaid mad jingeh kumba ïai long manla ka sngi.