Press "Enter" to skip to content

Ka bor kaba khraw tam ba pynlong ïa u briew/ka briew ban bha ha khmat briew ha khmat U Blei

Rev. B.P.Pohsngap

Kum ka ne ka por ba don ka jingïaleh kumno ban lait na une u khñiang corona – virus, ba lada shem ïa ka bor jingstad ban pynkhiah kan long ka khubor kaba khraw tam ha ka pyrthei. Ha kane ka khubor kaba mynta, ngin ïa syllok bad ïa kren ïa katei ka khubor ba la ai kyrteng kaba jrong, bad kata ka dei ka “KA JINGÏATIPLEM” (CONSCIENCE). Kane ka long ka khubor kaba khraw haduh katta katta ha ka jingim jong ki briew. Khyndiat ki Jingbatai kum ka jingmait phang ban pynshong nongrim ïa ka bor sngewthuh shaphang jong ka. U Khasi jong ngi haba u ong “KA JINGÏATIPLEM” (i) ka bor pyrkhat ban pynïakhlad ïa kaba bha bad kaba sniew (ii) ka jingsngewthuh ïa la ka jingleh la kaba dei ne ka bym dei (A Khasi Dictionary – Da U Rev. I. Kharkongor ). U Phareng u ong – Ka jingpynrem ne pynksan hapoh lade hi ha la ka mynsiem E.K.D. H. Lyngdoh 1975. Haba bishar ïa kitei ki ktien kiba khia thew da shisha ha ka jingim briew. Lada kane ka don bad ka khlaiñ ha u briew / ka briew, kan long kaba suk ban ïa pynïaid wat ïa ka imlang ka sahlang, namar ba da lade ban kiar na kaba sniew ne khlad na kaba sniew bad ban leh ïa kaba bha suda, bad haba don kano kano ka kam ban leh lada la sngewthuh ba ka bym dei ban leh la ieh noh hi ban leh. Katto katne ki nuksa yn kdew ban long ka jinghikai ïa ngi baroh lang :-
1. U Adam bad ka Im :- Katkum ka ktien U Blei Jer.3:8 “Te ki la ïohsngew ïa ka jingsawa U Trai Uba U Blei ba U da wan ïaid kai ha ka kper ka jingpyngngad ka sngi; Te U Adam bad ka tnga jong u ki la buhrieh ïalade na khmat U Trai Uba U Blei hapdeng ki dieng jong kata ka kper”. Katkum kane, la sngewthuh shai kdar ba ki don hapoh lade hi, kata ka jingïatiplem ba pynrem ïa ki, namar ki la tam sneng ïa kaei kaba U Blei U la khang ïa ki ban leh. Ki leh sting ki niew sting ïa kane ka bor ka ban pynlong ïa ki ban bha ne ban kohnguh ïa kaei kaba U Blei U la adong ïa ki, ki la pynkheiñ ïa ka hukum bad kane ka long ka bym dei bad ka long kaba sniew bad ka long ka pop.Ka jingïatiplem ka don ha uwei pa uwei U briew / Ka briew. Nga ju bishar teng ïa ki mrad ba ngi ri ha ïing. Ka miaw haba kam leh ei ei haba wan ki kynrad jong ka ka kmen ka talaiñ tdong, hynrei haba ka tuh ktung ne tuh doh ha duli, mar ïa plie ïing ka her krat ka phet bak. Kato ka pyni wat ki mrad ki don ka jingïatiplem. Ka jingïatiplem ha u briew, ka don naduh ba u briew / ka briew ki wan long briew ha kane ka pyrthei. Na ki khunlung ngi ïohi ba ka don ha ki naduh ba dang rit hi. U Apostol Paul u la pynpaw ïa kane ba ka long ka jong u, namar u ong Rom.9:1, “Ka jingïatiplem jong nga, ka da phla shai ryngkat bad nga ha U Mynsiem Bakhuid”. Kane ka pynshisha ba ha u briew uba long u jingthaw jong U Blei, haba U thaw, U la thaw kumjuh Un nym thaw ha uwei u bym don ka jingïatiplem, ha uwei pat uba don ka jingïatiplem. Nga ngeit ka long kumta, tang ha kiba kumno kumno eh, lah ban don ne long da kumwei pat. U Apostol Paul U ong Rom.9:21, “Ne u Nongthaw khiew u don bor ne em halor kata ka dew byrtha, ban thaw na kajuh hi ka shilynlun, ïa uwei u khiew bha kaba don burom, hynrei ïa uwei pat sha kaba khlem burom”?. Kane ka dei ka jingngeit u Apostol Paul ba ka long kumta.
2. Ka jingïatiplem ka ïa sap lang bad ki jingpyrkhat ha u briew :- U Apostol Paul U ong – Rom 2:15, “Ba la shap ha ki dohnud jong ki, ka jingïatiplem jong ki ruh ka phla shai ryngkat bad ki jingpyrkhat jong ki mar kyllïang paralok hi, ki da ïa mudui lane ki da sait pynksan ïa ki”. Kane ka bynta ka pynkynmaw ïa ngi ïa kaei kaba ki hynmen U Joseph ki la leh bein ïa u ha ka por ba u dang khynnah samla, hynrei hadien bun bun snem, haba u la rangbah kim ithuh shuh ïa u, hynrei ka jingïatiplem ha ka jingpyrkhat jong ki ka pynkynmaw ïa ki kumno ba ki la leh beiñ ïa u. Ka kitab Jenesis 42:21, ka ïathuh ba ki la ïakren para ma ki, “Bad ki la ïa ong hi, shisha ngi la rem shaphang uta u para jong ngi, naba ngi la ïohi ïa ka jingjynjar ka mynsiem jong u, mynba u la kyrpad ïa ngi, te ma ngi ngim shym sngew satia ïa u; namar kata keiñ ka la jia kane ka jingjynjar ha ngi”. Kane ka long kaba shai kdar baroh kito kiba pynjynjar ïano ïano ha kawei ka sngi; kato ka jingleh jong ki hi, kan sa pynkynmaw ïa ki. Ka jingpynshitom ne ka jingpynjynjar kan sa wan ka nong kylliang da ka jingjynjar hi, ka mut u soh ba ioh kheit na ka bainong ka jingleh hi.
3. Ka jingïatiplem ha ka Jingkhuid bad ka jingsngur bariewblei :-U briew jong U Blei U Paul ïalade kumno u la ïaid lynti bad kumno u im man ka sngi. Ka kitab ki kam ki Apostol 24:16, u ong “Ha kane nga hi ruh nga pynmlien ïalade, ban ioh khlem da pud ka jingïatiplem ba khlem pynthud sha U Blei bad sha ki briew”. Kane ka long ka lynti kaba u im, kaba long shisha ka jinghikai kaba khraw haduh katta katta. Shisien haba u ieng ha khmat ka dorbar u ong biang ïa kine ki ktien. Kam 23:1, “Ko ki para nga la ïaid beit ha ka jingïatiplem babha baroh ha khmat U Blei haduh kane ka sngi”. Na kane ka jingsngewthuh U Paul ka long kaba bha shibun eh, ba ngin pyrthuh bud ïa u, ba ma ngi ruh iwei pa iwei to ngin pyn mlien da ka lynti ban im ban ïaid man ka sngi. Ha ka jingïatiplem ha khmat U Blei bad ka khmat ki briew. Lada ngi ïaid shisha da kane ka lynti, kan ai bor ïa ngi ha bun ki lïang ha ka long briew man briew. U Apostol Petros 1 Pet 2:19, u ong “Namar kane ka long ka jingpynsngewbha, lada uno uno ruh na ka bynta ka jingïatiplem sha U Blei, U ïaishah ïa ki jingsngewsih, da kaba shah bym hok”. Ki briew kiba bha, kiba sngur, kiba riewblei, kiba ïaid ha ka jingïatiplem , ha khmat U Blei bad ki briew, ki lah ban ïaishah ha ka jingpyn sngewsih dano dano, namar ki tieng ïa U Blei ioh U Blei Un sngewsih haba kim ïaishah bad la ka long kaba dei hok ka hok jong ki, ki sngap jar noh ki kylla long kum kiba rem , hynrei kata ka jingrem jong ki ka long ka jingjop kaba pynsngewbha ïa U Blei.
4. Ka bynta kaba khadduh : ka jingïatiplem ka don kam ïa ka jingpynkhuid bad ka jingpynshaitbor .Ka jingïatiplem lada ka tlot, kan shah jop ha ki bun bynta jong ka jingim briew. Lada ka tlot ka long tngit noh 1 Kor 8:7, “Te kata ka jingïatiplem naba ka tlot, ka la tngit”. Kumno ka tlot kumno ka tngit? Ka tlot ka mut haba pynshoi ban leh ïa kano kano kaba long pyrshah ïa kaba bha, bad haba leh ïa kata, kata ka la tngit noh kata ka jingïatiplem. Kum ki por lynshop paitbah wat khlem ktah kti ruh, tang ba la ong, pynïap pynïap beit, kata ka la long tngit ka jingïatiplem. Don na phi kiba ïohsngew ne kiba pule ïa kane ka jingïatiplem jong phi ka la tngit. Ainguh ïa U Blei ba u la pynkhreh ïa ka snam U Khun ba marwei jong U, U Jisu Khrist ba da ka jingïap jong U halor diengphna ka don bor ban pynkhuid ïa ngi nakata ka pop, ki jingleh ba ïap. Ka shithi sha ki Hebru 9:14 ka ong, “Ka snam U Khrist Uba da U Mynsiem bymjukut U la ainguh ïalade ba khlem jingduna ha U Blei, kan pynkhuid ïa ka jingïatiplem jong phi na ki jingleh ba ïap, ïa kaban shakri ïa U Blei baim”.ka jingïatiplem ka ïaid ryngkat bad ka jingngeit bad ki long ka jingïasoh bym lah ban pynïakhlad, kino kino kiba pynïakhlad ïa kine kin shah jop ha ka jingim. U Paul u ong ïa U Timothi 1.Tim 1:19, “Da kaba bat ïa ka jingngeit bad ïa ka jingïatiplem babha, ïa kiba don kiba haba ki la bret noh ïa ka, ki la paitlieng shaphang ka jingngeit”.
Lyngba kane ka khubor to U Blei hi Un ïarap ïa ngi, ba ngin sngewthuh ngin shemphang da lade hi. U Blei ba im lyngba da U Jisu Khrist, bad U Mynsiem Bakhuid, Un pynshaitbor ïa nga ïa phi ba ngin bat ïa kane ka bor kaba khrawtam, ban pynlong ïa ngi U briew / Ka briew ban long kordor ha khmat jong U Blei To U Blei Un kyrkhu bad Un pynshaitbor ïa ngi baroh, ba ngin im ngin ïaid ha ka jingïatiplem man ka sngi, na ka bynta ka burom jong U.. AMEN…