Press "Enter" to skip to content

Wat hikai ban peitmatdong bad ñiew beiñ?

Wat peit matdong, wat ibeiñ ne ñiewpoh ïa ki briew ba don jingpang COVID-19 ne ïa ki Nongtrei ka Koit ka Khiah bad ïa ki briew kiba shongshnong ha ki shnong ba don ki nongpang COVID-19, ka dei ka sur kaba tyngeh jong ka Sorkar Jylla ha ka jingïakhun pyrshah ïa ka jingshah peit matdong (stigmatize) lehse ka ban buh ha ka jingeh ïa ka Jylla ha ka jingïakhun pyrshah ban tehlakam ïa ka jingsaphriang jong ka khlam COVID-19. Ka Jylla kala sakhi mynta ïa ka jingkiew sted jong ki briew ba don ïa kane ka jingpang khlam bad kala sakhi ruh ba katno kane ka khlam kala ktah ïa ki shnong ki thaw, kaba la pynsuhjer bad pyntieng shikatdei eh mynta ïa ki nongshongshnong.
Ka dei ka jingshisha ba ka jingïakhun ïa kane ka khlam kam dei satia tang ka kam jong ka Sorkar hynrei ka dei jong uwei pa uwei u Nongshongshnong ka Jylla bad ban jop ïa kane ka khlam, ka dei tang ka jingmih shakhmat jong ki nongshongshnong ban pyntip lada kila iabit ïa kane ka jingpang khnang ba ki bor khmih kin ïoh ban leh ïa kaba donkam. Shisien ba don hi ka jingpeit matdong, ne ibeiñ ne ipoh, mano hi ban shlur ban mih shakhmat ban pyntip ïalade ba ki don ïa ka jingpang…katno ka long ka jinglehraiñ hakhmat ka pyrthei lada don kum kane ka jingshah phaikhmat. Ka Sorkar kala leh ïa kaba dei eh bad ka dei ruh ban pyndonkam ïa u shabuk ban sympat tyngeh ïa ki briew kiba donkti ha kum kine ki jait kam.
Ka Sorkar Jylla kala pynmih ïa kane ka jingmaham naduh kaba sdang hi ka jingïakhun ïa ka khlam khamtam haba mih ki jingud na ki Nongtrei jong ka Koit ka Khiah ne ki Front Liner namar ka jingshah peit matdong ha ka im lang sahlang kum kita ki briew kiba lehse ki dei ki nongkit ïa u khniang jingpang namar ka jingiatur hakhmat hakhmat. Ka dei ka jingeh shisha lada ki nongtrei jong ka koit ka khiah ki shah peitmatdong namar ka jingmih shakhmat jong ki ka dei ka atiar ban ïakhun ïa kane ka khlam…khlem maki shano ka Jylla kan phaikhmat bad shano ruh kan poi ha ka jingïakhun jong ka.
Hynrei sngewsih pat ba hapdeng kine ki jingmaham jong ka Sorkar, bluit mih pynban ka jingpeit matdong bad jingibeiñ ipoh na ka liang ki Nongtrei ka Koit ka Khiah ïa ki riew paidbah kata ruh ka jingpeit matdong ym ba ki dei ki nongpang COVID-19 hynrei ki dei tang ki nongshongshnong kiba wan na ki Shnong ba don ki nongpang COVID-19. Kaba sngew thamula eh ka long ba kane ka jingpeit matdong kala jia ha ka Hospital Sorkar haduh ba kawei ka Longïing kala duhnoh ïa iwei i mynsiem ba lui lui iba ka Kmie kala pun bad la ri la sumar haduh khyndai bnai ban kha sha kane ka sla pyrthei. Kane ka jingjia ka dei kaba jia ha Ganesh Das Hospital, ka Hospital pynkha khun jong ka Sorkar Jylla kaba dei daw bah ka jingkhlad noh i Khunlung hakpoh ka Kmie tang namar ba ka Kmie kam shym la ïoh ïa ka jingsumar ha ka por kaba biang.
Ka jingkylli mynta ka mih na ki nongshong shnong ka Jylla kiba bitar ïa kaei kaba jia ïa kane ka Longkmie ha Gamesh Das Hospital ba“Hato da peit matdong ne ibeiñ ki Nongtrei ka Koit ka Khiah ïa ki riew paiddah ka dei mo kaba shong aiñ hynrei da peit ki paidbah pat ïa ki ka long kabym shong aiñ’ bad ka Sorkar ruh ka pynap ïa u shabuk ban pynsajia. Ka jingkylli ka mih ba ka Sorkar kan leh kumno ïa ki nongtrei jong ka Ganesh Das kiba la ñiewbeiñ bad ibeiñ ïa kane ka Longkmie haduh u pud ka jingkyr ngah ban ai jingsumar namar ba ka wan na ka Shnong ba don ki nongpang COVID-19 bad poi ruh sha u pud ka jingkhlad noh sa i Khunlung. Hato ka Sorkar ka sngewdei mo tang ban shu pan jingpynshai ïa kat kane ka kam kaba dei ka kam ïap kam im..Baroh ki tip ba ka kam kha khunlung ka dei ka kam ïap kam im. Tang ka jingkyrngah ban ai jingsumar ruh kala biang palat ban pynhap ïa u shabuk ïa kiba donkti. Lada ka Sorkar ka sngewhun tang i jingpynshai, ka dei ruh ban pyndonkam ia ujuh u shabuk lada ki riewpaidbah ki peit matdong ia ki nongtrei ka koit ka khiah ne iano iano ruh ha ka imlang sahlang.
Ka jingdawa jong ka seng Congress kaba don ha Liang Pyrshah ka dei kaba donkam eh ban hap pyrkhat sani bad ba ka Sorkar Jylla ruh kan shim ba ka dei ka jingdawa kaba don jingmut khlem da thew kynhun ne thew liang. Ka jingdawa jong ka Congress hi ka long ba ka Sorkar kan wanrah noh da ka Aiñ ban tehlakam ïa ki kam peitmatdong, niewbeiñ bad ïoh ïa ki briew ha ka imlang sahlang (Social Stigmatization).Kane ka jingdawa ka dei kaba don nongrim bha bad kam thew satia tang ïa ka jingtehlakam ïa ki jingpeit matdong ïa ki nongpang COVID-19, ki Nongtrei ka Koit ka Khiah ne ki shnong ba don ki nongpang COVID-19 hynrei ka jingmut jong kane ka aiñ ka long ban tehlakam ïa baroh ki jait kam peitmatdong ha ka Imlang sahlang, kaba lah ban long wat ïa ki nongpang HIV-AIDS, ki Nongdih Droks, ki briew ba duna dkhot met ne ter ter.
Ka Meghalaya Human Rights Commission kala dei ban phaikhmat lang sha kane ka bynta lada ka shong bishar ïa ka jingujor pyrshah ïa ka jingjia ha Ganesh Das Hospital khnang ban lah pynlong noh kum ka kam bymman ïa ka kam peit matdong ne ibeiñ ïa ki briew ha ka imlang sahlang.